Lañser | Endalc'had | Enklask | Darempredoù

Anvioù-lec'h

Mont a ra al lec'hanvioù d'ober ur glad eus ar re briziusañ hag a zo en arvar avat.

Frouezh an Istor

Ur gwir binvidigezh eo al lec'hanvioù brezhonek ha gant se ez eont d'ober ul lodenn a bouez eus glad hag identelezh Breizh. Frouezh an Istor hag ar yezhoniezh eo al lec'hanvioù. An anvioù brezhonek evel-just eo ar re a vez kavet ar stankañ e Breizh, eus a-bell, met re all zo ivez. Ouzhpenn an anvioù koshañ rakkeltiek e kaver kalzik lec'hanvioù bet diazezet er mareoù galian ha galian-ha-roman (Rennes/Roazhon da skouer).

 

Web gwelet en he brasañEl lodenn gornôg eus Breizh avat ez eo brezhonek an darn vrasañ eus an anvioù-lec'h. Eno ez eus bet komzet brezhoneg hep ehan adalek ar IVvet kantved, pa oa en em staliet ar Vretoned. Muioc'h liesseurt eo al lodenn reter eus Breizh ha kustum eur da welet daou dachad disheñvel enni. Er reter pellañ, en tu all da Roazhon ha da Naoned, e teu al lec'hanvioù diwar ar galianeg hag ar romaneg dreist-holl. Kavout a reer ul lec'hanv brezhonek eno memes tra, amañ pe ahont. Etre an div lodenn-se ez eus un tachad lec'h m'eo mesket an traoù. Eno eo paouezet an dud da gomz brezhoneg, met implijet e oa bet ar yezh a-raok e-pad pell hag en un doare stank ken eo chomet kreñv merk ar brezhoneg war al lec'hanvioù.

 

 P'en em gavas ar Vretoned en Arvorig, hag i o tont eus Enez-Vreizh, e tegasjont ganto o doare da envel al lec'hioù. Merk an noblañsed a gaver en anvioù savet diwar Lez (a reer gantañ eus an dud a vez tro-dro d'an noblañsed hag ivez eus al lec'h ma oa un aotrou o chom). Hini ar veleien en anvioù enno Lann (lec'h sakr), a voe lakaet Log en e blas adalek an Xvet kantved ; hini ar beizanted en anvioù diwar Trev (lec'h annezet ma vez labouret an douar), ha Kêr da c'houde. Talvezout a rae an anv diwezhañ-se evit ul lec'h difenn da gentañ, evel e kembraeg en deiz a hiziv c'hoazh (Caerdydd/Kerdiz). Adalek an Xvet kantved avat e teuas an anvioù e Kêr war wel e pep lec'h, pa grogas ar ger-se da dalvezout kement ha ti-feurm ha lec'h annez. Da vare fin an Henamzer e voe kempennet ar vro e stumm parrezioù gant ar Vretoned. Merket eo bet an doare m'eo aozet tiriad Breizh betek hiziv an deiz. Dont a ra kalz a gumunioù a vremañ diwar ar parrezioù-se (kavout a reot amañ ur roll klok eus holl gumunioù Breizh e galleg hag e brezhoneg), ar pezh a weler splann pa grog o anv gant an termen Plou- (pe e adstummoù Plo-, Plu-, Pleu-...). Evel e-barzh al lec'hanvioù all e kaver da-heul un termen hag a vez alies un anv den (un anv sant goude Plou), un doareer pe un anv all. Plougastell, lakaomp, eo ar parrez lec'h ma'z eus ur c'hastell (Plou- + Kastell).

Skoueriekaat al lec'hanvioù

Kozh-tre eo an hengoun dre skrid e brezhoneg, n'eus nemet gwelet pegen stank eo ar geriadurioù hag ar skridoù relijiel embannet er Grennamzer hag er marevezh modern. Daoust da se, peogwir ne veze ket implijet ar brezhoneg gant ar velestradurezh, ha pa oa bet Breizh ur Stad dizalc'h zoken, eo deuet al lec'hanvioù brezhonek betek ennomp e stummoù skrivet diwar skouer yezhoù all (al latin hag ar galleg da c'houde), e-se int bet distreset e meur a geñver. Gallout a reer kavout ar memes anv skrivet e meur a stumm, diouzh ar melestradurezhioù, an aozadurioù pe an oberennoù. A-wechoù ez eus bet troet anvioù-lec'hioù zo e galleg diwar ar brezhoneg, ger ha ger (da skouer La Villeneuve diwar ar Gernevez), pe evit ul lodenn hepken (Kerjean d’en-Haut < Keryann Uhelañ). Ken distummet ez eus bet anvioù zo, a-wechoù, ken n'haller mui anaout anezho ha ne glotont tamm ebet ken gant an doare ma vez distaget gant tud ar c'hornad-se. Lod all zo bet troet en ur mod faltazius. Skouerius eo istor al lec'hanv Kroashent/ar C'hroashent, deuet alies da vezañ Le Croissant abalamour m'eo damheñvel sonioù ar ger gallek ouzh re an hini brezhonek. A-hend-all e weler ingal dilezel lec'hanvioù pe korrlec'hanvioù brezhonek hag a zo anezho pell zo, evit lakaat anvioù rumm gallek en o flas, pa vez savet lodennaouegoù pe takadoù labourerezh nevez.


Evit talvoudekaat ar glad-se a zo deuet betek ennomp war-lerc'h ur milved Istor, e ranker skouriekaat al lec'hanvioù hag ober diouzh ma vo implijet ar stummoù skoueriekaet, koulz e brezhoneg hag e galleg. Ne reer e-giz-se nemet heuliañ ar pezh a vez erbedet gant Strollad Arbennigourien ar Broadoù Unanet war an Anvioù Douaroniel (GENUNG) evit a sell ouzh al lec'hanvadurezh.

Skoueriekaat a dalvez skrivañ al lec'hanv en un doare reizh hag a zalc'h kont eus 4 zra, ar muiañ ma c'haller :
1. Ar stummoù skrivet disheñvel a gaver hiziv an deiz, war ar c'hartennoù, en nomenkladurioù melestradurel, ar panelloù ha kement zo ;
2. An doare ma vez distaget e brezhoneg, bet dastumet digant brezhonegerien a-vihanik eus ar c'hornad e-kerzh un diviz kaset en-dro e brezhoneg ;
3. Ar stummoù skrivet kozh testeniekaet e dielloù a bep seurt, ar re goshañ a c'haller kavout ;
4. Ar stummoù a zo en implij dija er skridoù brezhonek a vremañ.

 

Ur wech dastumet ha studiet pizh ar pevar seurt titouroù-se, ha diwar neuze hepken, e c'hall ar servij Glad Yezhel diazezañ evit pep lec'hanv ar stumm reizh a vo kinniget d'ar strollegezhioù o deus goulennet sikour digant ar servij evit panelloù-hent, kartennoù, troidigezhioù. Graet e vez al labour skoueriekaat diouzh reolennoù ar brezhoneg a vremañ hag ar reolennoù a sell ouzh skoueriekaat al lec'hanvioù a oa bet diazezet gant ar Greizenn Enklask war an Anvioù-lec'h hag ar Panelloù-heñchañ er bloavezhioù 1980.

Web gwelet en he brasañSkoueriekaat a vez graet evit gwir pa vez reizhet ul lec'hanv. Estreget lemel an adstummoù direizh e c'haller e-giz-se ober d'ar panelloù divyezhek bezañ aesoc'h da lenn peogwir ne vez lakaet warno nemet ur stumm (ar stumm reizhet) e-lec'h daou. Diskouez a reer evel-se un doare panellerezh unvan er vro a-bezh hag ur c'heriaoueg a-fet lec'hanvadurezh hag a zo bet diazezet gant ar remziadoù kent. Pa vez reizhet al lec'hanvioù e c'haller neuze delc'her gant memor ar vrezhonegerien a zo o chom war al lec'h ha war un dro lakaat ar re n'int ket brezhonegerien da zaremprediñ ar brezhoneg en o buhez pemdez. Dav eo lavaret avat ne c'haller reizhañ nemet an anvioù-lec'h hep statud ofisiel (gant se n'eur ket evit en ober evit an anvioù kumunioù, lakaomp) ha gant ma ne vefe ket bet re stank an implij eus ar stumm.

Kasit ar pennad-mañ da dud all